Vụ đông xuân trúng mùa nhưng đầu ra bế tắc, nhiều nơi ở Đồng Tháp Mười rơi vào cảnh lúa thu hoạch xong chất đống ven bờ, nông dân mòn mỏi chờ thương lái thu mua.
I – Lúa đầy bờ nhưng vắng bóng người mua
Những ngày giữa tháng 4, tại nhiều khu vực thuộc vùng Đồng Tháp Mười, không khí thu mua lúa trở nên trầm lắng khác thường. Sau khi thu hoạch, lúa được vận chuyển lên bờ đê, chất thành từng đống lớn nhưng không có thương lái đến cân.
Tại một số địa phương như Mỹ An (Tây Ninh) hay Hưng Thạnh (Đồng Tháp), hàng ngàn bao lúa nằm dài ngoài đồng. Nông dân phải dựng lều, giăng mùng để canh giữ cả ngày lẫn đêm, lo sợ mưa xuống làm hư hỏng toàn bộ sản phẩm.
Không ít trường hợp đã nhận tiền đặt cọc từ thương lái nhưng vẫn phải chờ đợi nhiều ngày. Việc thu mua liên tục bị trì hoãn khiến người dân rơi vào trạng thái lo lắng, mệt mỏi.
II – Thu mua chậm, rủi ro tăng cao
Tình trạng lúa tồn đọng kéo dài khiến chất lượng giảm sút, thất thoát sau thu hoạch tăng. Trong khi đó, chi phí bảo quản phát sinh khiến áp lực càng lớn.
Theo chia sẻ của người dân, có những đống lúa nằm ngoài bờ suốt cả tuần vẫn chưa được vận chuyển. Nhiều hộ buộc phải tự xoay xở che chắn sơ sài trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
III – Giá giảm, chi phí tăng – nông dân gần như không có lãi
Không chỉ gặp khó về đầu ra, nông dân còn chịu áp lực kép từ giá bán giảm và chi phí sản xuất tăng.
- Giá nếp IR4625 giảm từ khoảng 7.000 – 7.300 đồng/kg xuống còn khoảng 6.000 đồng/kg.
- Chi phí thuê máy gặt tăng từ 1,7 triệu đồng/ha lên khoảng 2 triệu đồng/ha.
Sự chênh lệch này khiến nhiều hộ dân gần như không có lợi nhuận, thậm chí đứng trước nguy cơ thua lỗ.
IV – Nguyên nhân: quá tải thu mua và logistics
Theo các thương lái, nguyên nhân chính là do lúa chín rộ cùng lúc, sản lượng tăng mạnh trong khi:
- Kho chứa của doanh nghiệp đã đầy.
- Thiếu phương tiện vận chuyển.
- Chi phí logistics tăng cao.
Việc “kẹt” ở cả khâu vận chuyển lẫn tiêu thụ khiến chuỗi thu mua bị ách tắc.
V – Cần giải pháp dài hạn cho đầu ra lúa gạo
Ngành nông nghiệp địa phương cho biết, dù không xảy ra tình trạng không tiêu thụ được hoàn toàn, nhưng việc thu mua chậm đã ảnh hưởng lớn đến chất lượng lúa và tâm lý sản xuất của nông dân.
Trước thực trạng này, cơ quan chức năng kiến nghị:
- Tăng cường thu mua tạm trữ.
- Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng kho chứa.
- Ổn định thị trường tiêu thụ.
Về lâu dài, cần đồng bộ các giải pháp như giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng lúa gạo và mở rộng thị trường xuất khẩu.
VI – Kết luận
Câu chuyện “được mùa mất giá” tiếp tục lặp lại, cho thấy bài toán đầu ra nông sản vẫn chưa được giải quyết triệt để. Khi thị trường chưa ổn định, mỗi vụ mùa bội thu vẫn có thể trở thành gánh nặng đối với người nông dân.
Nguồn: Báo điện tử Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh, Giấy phép số: 636/GP-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 28-12-2020 (https://plo.vn/lua-chat-day-bo-nong-dan-mon-moi-cho-thuong-lai-post905391.html).
