Từ tháng 3 – 2026, Philippines – thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam sẽ bắt đầu siết chặt lượng nhập khẩu. Động thái này diễn ra đúng thời điểm Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) bước vào cao điểm thu hoạch vụ đông – xuân, làm dấy lên lo ngại về áp lực tiêu thụ và giá lúa trong nước.
I – Giảm mạnh lượng gạo nhập khẩu
Theo thông tin từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), trong hai tháng 3 và 4 – 2026, Philippines dự kiến chỉ nhập khoảng 150.000 tấn gạo mỗi tháng – giảm sâu so với mức bình quân khoảng 400.000 tấn/tháng trước đó.
Chính sách này nhằm bảo vệ sản xuất nội địa của Philippines khi nước này bước vào vụ thu hoạch chính, đồng thời ổn định giá lúa cho nông dân trong nước. Trong bối cảnh giá lương thực toàn cầu có nhiều biến động, Manila đang ưu tiên an ninh lương thực và cân đối cung – cầu nội địa thay vì phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu.
II – Áp lực lên thị trường ĐBSCL
Philippines nhiều năm qua luôn là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam, thường chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Việc thị trường này giảm mạnh lượng mua ngay thời điểm vụ đông – xuân thu hoạch rộ tại ĐBSCL khiến cán cân cung – cầu trong nước có nguy cơ lệch pha.
Nguồn cung tăng nhanh trong khi đơn hàng từ thị trường chủ lực thu hẹp có thể dẫn đến:
-
Giá lúa tươi tại ruộng giảm do doanh nghiệp hạn chế thu mua.
-
Tồn kho tăng tại các nhà máy xay xát, gây áp lực tài chính.
-
Cạnh tranh gay gắt hơn giữa các doanh nghiệp xuất khẩu để giành hợp đồng.
ĐBSCL hiện chiếm hơn 50% sản lượng lúa cả nước và đóng vai trò trung tâm trong xuất khẩu gạo. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào từ thị trường Philippines đều có tác động lan tỏa trực tiếp đến nông dân và chuỗi cung ứng trong khu vực này.
III – Rủi ro phụ thuộc thị trường
Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến nay vụ lúa đông – xuân 2025-2026 tại ĐBSCL đã thu hoạch khoảng 250.000 héc ta trên tổng diện tích gieo sạ 1,266 triệu héc ta.
Theo tìm hiểu của KTSG Online, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán giá lúa:
- OM 18 và Đài Thơm 8 tại ĐBSCL được thương lái thu mua ở mức 6.100 – 6.200 đồng/kg.
- OM 5451 ở mức 5.600 – 5.800 đồng/kg.
- Các giống IR 50404 và Cửu Long 555 dao động quanh 5.400 – 5.500 đồng/kg.
Sự việc một lần nữa cho thấy rủi ro khi ngành gạo phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất. Khi chính sách nhập khẩu thay đổi đột ngột, doanh nghiệp trong nước thường rơi vào thế bị động.
Các chuyên gia nhận định, trong ngắn hạn, giá lúa có thể chịu sức ép giảm. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, đây cũng là cơ hội để ngành gạo Việt Nam tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn.
Việc Philippines siết nhập khẩu không chỉ là thách thức trước mắt, mà còn là phép thử đối với khả năng thích ứng của ngành lúa gạo Việt Nam. Nếu tận dụng tốt cơ hội tái cơ cấu, ĐBSCL hoàn toàn có thể chuyển từ thế phụ thuộc sang thế chủ động hơn trên thị trường quốc tế.
Nguồn: Tạp chí của UBNN TPHCM – Kinh tế Sài Gòn online. Giấy phép hoạt động số 133/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 2/3/2021(https://thesaigontimes.vn/philippines-siet-luong-nhap-khau-tu-thang-3-2026-lua-gao-dbscl-se-gap-kho/).
Biên soạn : K.S Trần Thị Kim Ngân
