Philippines – thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam – vừa chính thức khởi xướng điều tra tự vệ đối với mặt hàng gạo nhập khẩu. Động thái này được dự báo có thể tác động mạnh đến hoạt động xuất khẩu gạo trong thời gian tới nếu không có phương án ứng phó kịp thời.
I – Vì sao Philippines điều tra gạo nhập khẩu?
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, Bộ Nông nghiệp Philippines đã tiến hành điều tra sơ bộ dựa trên đề nghị từ ngành sản xuất trong nước. Nguyên nhân chính là do lượng gạo nhập khẩu tăng mạnh trong thời gian qua, gây áp lực lớn lên nông dân và thị trường nội địa.
Cơ quan điều tra cho rằng:
- Lượng nhập khẩu tăng liên tục cả về số lượng và tỷ trọng.
- Giá gạo nội địa giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập nông dân.
- Ngành sản xuất trong nước có dấu hiệu bị thiệt hại nghiêm trọng.
Phạm vi điều tra bao gồm hầu hết các loại gạo (gạo xay xát, gạo trắng, gạo vỡ…), với giai đoạn xem xét từ năm 2020 đến tháng 8/2025.
II – Việt Nam chịu tác động ra sao?
Philippines hiện là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam.
- Năm 2025: xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 2,76 triệu tấn.
- Quý I/2026: chiếm hơn 50% tổng lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam.
Do đó, nếu Philippines áp dụng biện pháp tự vệ (có thể kéo dài đến 8 năm), xuất khẩu gạo Việt Nam sẽ đối mặt với:
- Nguy cơ giảm sản lượng xuất khẩu.
- Tăng chi phí do thuế hoặc hạn ngạch.
- Áp lực cạnh tranh tại các thị trường khác.
III – Doanh nghiệp Việt cần làm gì?
Trước diễn biến này, cơ quan chức năng khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động ứng phó sớm với một số giải pháp trọng tâm:
1. Chủ động tham gia vụ việc
Doanh nghiệp cần đăng ký làm bên liên quan, hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra để tránh bị áp dụng mức bất lợi.
2. Chuẩn bị dữ liệu đầy đủ
Rà soát toàn bộ số liệu xuất khẩu, chi phí, giá bán trong giai đoạn bị điều tra (2020 – 2025) để phục vụ quá trình phản biện.
3. Phối hợp chặt với đối tác nhập khẩu
Các nhà nhập khẩu tại Philippines cũng có thể tham gia ý kiến nhằm bảo vệ lợi ích chung.
4. Tận dụng hỗ trợ từ cơ quan quản lý
Phối hợp với Cục Phòng vệ thương mại và các đơn vị liên quan để được hướng dẫn kỹ thuật và pháp lý.
5. Xây dựng chiến lược dài hạn
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
IV – Cơ hội vẫn còn nếu ứng phó tốt
Đây không phải lần đầu gạo bị điều tra tự vệ tại Philippines. Trước đó, nhờ sự phối hợp tốt giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, vụ việc đã được xử lý theo hướng có lợi cho Việt Nam.
Điều này cho thấy, nếu chuẩn bị tốt và chủ động tham gia, doanh nghiệp Việt vẫn có cơ hội giảm thiểu tác động tiêu cực từ vụ việc lần này.
Nguồn: Công ty CP Công nghệ và Truyền thông Asean Times, 49/GP-BTTTT – do Bộ TT&TT cấp ngày 07/02/2020 (https://mekongasean.vn/doanh-nghiep-viet-can-lam-gi-khi-philippines-dieu-tra-tu-ve-gao-nhap-khau-53703.html).
