Xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh từ quý 2? Sau nhiều tháng liên tục chịu áp lực giảm giá, đơn hàng chậm và thị trường biến động mạnh, ngành lúa gạo Việt Nam đang bắt đầu xuất hiện những tín hiệu tích cực hơn. Quý II/2026 có thể trở thành giai đoạn “đảo chiều” quan trọng khi nhu cầu nhập khẩu gạo thế giới dần phục hồi, trong khi nguồn cung tại một số quốc gia xuất khẩu lớn có dấu hiệu bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng và bất ổn địa chính trị.
Không chỉ kỳ vọng giá gạo phục hồi, nhiều ý kiến còn cho rằng đây sẽ là cơ hội để hạt gạo Việt tái khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế sau giai đoạn đầy biến động. Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên các dòng gạo chất lượng cao, gạo thơm và gạo sản xuất theo hướng phát thải thấp, Việt Nam được đánh giá đang có nhiều lợi thế nhờ quá trình chuyển đổi mạnh sang nâng cao chất lượng thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.
Theo dự báo của ngành nông nghiệp, năm 2026 Việt Nam vẫn duy trì nguồn cung xuất khẩu khoảng 7,73 triệu tấn gạo, trong đó nhóm gạo chất lượng cao và gạo thơm chiếm tới khoảng 75% cơ cấu xuất khẩu. Đây sẽ là cơ hội để hạt gạo Việt tái khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế sau giai đoạn đầy biến động.
I. Thị trường gạo từng rơi vào giai đoạn khó khăn
Những tháng đầu năm 2026 được xem là khoảng thời gian đầy áp lực đối với ngành xuất khẩu gạo Việt Nam khi thị trường liên tục biến động theo hướng bất lợi. Dù sản lượng xuất khẩu vẫn duy trì ở mức khá, nhưng giá bán lại giảm sâu khiến kim ngạch sụt giảm đáng kể. Theo nhiều báo cáo ngành hàng, tình trạng “tăng lượng nhưng giảm giá trị” đã xuất hiện rõ ngay từ quý I/2026.
Giá gạo thế giới liên tục điều chỉnh giảm do nguồn cung toàn cầu tăng mạnh sau khi nhiều quốc gia xuất khẩu lớn nới lỏng chính sách bán ra. Trong đó, việc Ấn Độ quay trở lại thị trường với nguồn cung dồi dào đã tạo áp lực rất lớn lên giá gạo châu Á. Cạnh tranh từ Thái Lan, Pakistan và một số nước xuất khẩu khác cũng khiến doanh nghiệp Việt gặp khó khăn hơn trong việc giữ giá bán như giai đoạn trước.
Nhiều doanh nghiệp cho biết dù vẫn có đơn hàng nhưng giá bán không còn tốt như trước. Trong khi đó, chi phí sản xuất trong nước lại liên tục tăng khiến lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Giá xuất khẩu bình quân liên tục đi xuống trong khi hàng loạt chi phí đầu vào trong nước lại tăng cao như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công, logistics và vận chuyển đường biển. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng áp lực kép: vừa khó cạnh tranh giá, vừa khó duy trì lợi nhuận ổn định.
Việt Nam buộc phải đối mặt với yêu cầu tái cơ cấu mạnh hơn, không chỉ để vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt mà còn nhằm thích ứng với xu hướng cạnh tranh mới của thị trường thế giới. Nhiều chuyên gia nhận định nếu tiếp tục phụ thuộc vào số lượng và cạnh tranh giá rẻ, hạt gạo Việt sẽ rất khó duy trì lợi thế lâu dài trên thị trường quốc tế.
II. Xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh từ quý 2 II
Dù thị trường vẫn còn nhiều biến động và áp lực cạnh tranh chưa hoàn toàn hạ nhiệt, nhưng bước sang quý II/2026, ngành lúa gạo Việt Nam đã bắt đầu ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực hơn so với giai đoạn đầu năm. Sau thời gian dài giá giảm và giao dịch trầm lắng, nhu cầu nhập khẩu gạo tại nhiều quốc gia đang dần phục hồi trở lại, giúp thị trường gạo quốc tế sôi động hơn, xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh làm giá gạo đảo chiều.
Theo các chuyên gia ngành lúa gạo, nguyên nhân lớn đến từ lo ngại thiếu hụt nguồn cung lương thực tại một số khu vực do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, biến động địa chính trị và áp lực an ninh lương thực toàn cầu. Điều này khiến nhiều quốc gia bắt đầu tăng cường dự trữ và quay lại nhập khẩu gạo với số lượng lớn hơn sau giai đoạn cắt giảm mua vào trước đó.
Điều này giúp thị trường gạo thế giới có dấu hiệu sôi động hơn sau thời gian trầm lắng. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho biết lượng khách hàng hỏi mua đã tăng hơn so với đầu năm. Một số thị trường truyền thống cũng bắt đầu quay lại nhập khẩu với số lượng lớn hơn.
Dự báo đảo chiều đang mang lại thêm kỳ vọng cho toàn ngành lúa gạo Việt Nam. Không ít doanh nghiệp nhận định nếu xu hướng này tiếp tục duy trì trong quý III, giá lúa và giá gạo trong nước có thể ổn định và cải thiện tốt hơn.
III. Gạo chất lượng cao đang lên ngôi
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của thị trường gạo thế giới hiện nay là người mua không còn chỉ ưu tiên giá rẻ như trước mà ngày càng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, độ an toàn và tính bền vững trong sản xuất. Sau giai đoạn biến động mạnh về nguồn cung lương thực toàn cầu, nhiều quốc gia nhập khẩu đã bắt đầu siết chặt tiêu chuẩn đối với gạo nhập khẩu nhằm đảm bảo chất lượng tiêu dùng và an ninh thực phẩm lâu dài.
Các dòng gạo thơm, gạo chất lượng cao, gạo hữu cơ, gạo an toàn và đặc biệt là gạo phát thải thấp đang được nhiều thị trường ưu tiên lựa chọn. Thay vì cạnh tranh bằng giá thấp, xu hướng mới của thị trường đang chuyển sang ưu tiên các sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, canh tác thân thiện môi trường và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe hơn.
Đây được xem là cơ hội lớn cho hạt gạo Việt Nam, bởi nhiều năm gần đây ngành lúa gạo trong nước đã bắt đầu chuyển hướng mạnh sang nâng cao chất lượng thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Nhiều doanh nghiệp cũng đang tập trung xây dựng thương hiệu gạo riêng, đầu tư vào vùng nguyên liệu sạch và sản xuất theo tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe hơn.
Đặc biệt, xu hướng “gạo xanh – phát thải thấp” đang được nhiều thị trường đánh giá cao. Điều này mở ra cơ hội để gạo Việt gia tăng giá trị trên thị trường quốc tế.
IV. Nông dân cần thay đổi để bắt nhịp thị trường mới
Dù thị trường xuất khẩu gạo đang xuất hiện tín hiệu phục hồi tích cực nhưng để tận dụng tốt cơ hội này, ngành lúa gạo Việt Nam cần thay đổi mạnh hơn trong cách sản xuất và tư duy phát triển. Trong bối cảnh hiện tại cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc chỉ tập trung vào sản lượng sẽ không còn đủ để giữ lợi thế như trước nữa.
Hiện nay, nhiều thị trường nhập khẩu lớn đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với hạt gạo nhập khẩu, đặc biệt là các tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm và môi trường. Không chỉ quan tâm đến hương vị hay giá bán, người mua còn chú trọng đến toàn bộ quá trình sản xuất phía sau sản phẩm.
Các tiêu chuẩn được nhiều thị trường siết chặt hiện nay gồm:
- Chất lượng hạt gạo.
- Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
- Truy xuất nguồn gốc.
- Quy trình canh tác an toàn.
- Tiêu chuẩn phát thải môi trường.
Điều này đồng nghĩa bà con không thể sản xuất theo kiểu “mạnh ai nấy làm” như trước mà cần chú trọng hơn đến quy trình canh tác.
Việc giảm bón dư đạm, sử dụng thuốc hợp lý, quản lý dịch hại hiệu quả và sản xuất theo hướng an toàn sẽ giúp nâng giá trị hạt gạo trong tương lai.
V. Doanh nghiệp kỳ vọng giá gạo ổn định hơn
Không chỉ bà con nông dân, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo cũng đang đặt kỳ vọng lớn vào giai đoạn phục hồi của thị trường trong quý II/2026. Sau nhiều tháng liên tục chịu áp lực giảm giá và cạnh tranh gay gắt, việc nhu cầu nhập khẩu từ nhiều quốc gia có dấu hiệu tăng trở lại đang giúp tâm lý thị trường trở nên tích cực hơn.
Theo ghi nhận, một số doanh nghiệp đã bắt đầu tăng thu mua để chuẩn bị cho các đơn hàng mới. Nhiều địa phương vùng lúa trọng điểm cũng đang theo dõi sát diễn biến thị trường để có phương án hỗ trợ tiêu thụ cho nông dân.
Tại nhiều địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các cơ quan ngành nông nghiệp và địa phương cũng đang theo dõi sát diễn biến cung cầu để kịp thời hỗ trợ tiêu thụ cho nông dân. Nhiều nơi đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp và vùng nguyên liệu nhằm hạn chế tình trạng giá biến động mạnh hoặc thương lái thu mua chậm như giai đoạn đầu năm.
Các chuyên gia nhận định nếu nhu cầu thế giới tiếp tục phục hồi, việc xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh từ quý II giá lúa gạo trong nước sẽ có thêm động lực tăng trưởng ổn định hơn trong thời gian tới.
Chính vì vậy, ngành lúa gạo Việt Nam cần tập trung mạnh hơn vào chất lượng, thương hiệu và sản xuất bền vững thay vì chỉ chú trọng số lượng. Nếu tận dụng tốt giai đoạn phục hồi hiện nay để tái cơ cấu ngành hàng, hạt gạo Việt Nam sẽ có cơ hội nâng cao vị thế và giá trị trên thị trường quốc tế trong những năm tới.
VI. Xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh thách thức vẫn còn phía trước
Xuất khẩu gạo đón sóng phục hồi mạnh đang bên cạnh đó mang đến nhiều tín hiệu tích cực, nhưng phía trước vẫn còn không ít khó khăn và áp lực cần phải vượt qua. Giai đoạn phục hồi hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu, trong khi môi trường cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi rất nhanh và ngày càng khắt khe hơn.
Trong đó có:
- Chi phí logistics còn cao.
- Biến động thời tiết cực đoan.
- Cạnh tranh mạnh từ các nước xuất khẩu lớn.
- Các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe.
- Áp lực giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp.
Nếu không thay đổi kịp thời theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và sản xuất bền vững, hạt gạo Việt Nam sẽ rất khó duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai. Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng đề cao giá trị và tiêu chuẩn xanh, việc chuyển đổi tư duy sản xuất sẽ là yếu tố quyết định giúp ngành lúa gạo Việt Nam phát triển ổn định và bền vững hơn trong những năm tới.
VII. Ngành lúa gạo Việt Nam đang đứng trước cơ hội mới
Giai đoạn hiện nay không chỉ đơn thuần là thời điểm thị trường phục hồi sau giai đoạn khó khăn mà còn là cơ hội quan trọng để ngành lúa gạo Việt Nam tái cơ cấu mạnh mẽ hơn theo hướng hiện đại và bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu thế giới đang dần thay đổi, việc chuyển từ tư duy “xuất khẩu số lượng lớn” sang “xuất khẩu giá trị cao” được xem là hướng đi tất yếu nếu muốn nâng tầm hạt gạo Việt trên thị trường quốc tế.
Thay vì chạy theo sản lượng như trước đây, nhiều doanh nghiệp và địa phương hiện đã bắt đầu tập trung nhiều hơn vào chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển sản xuất bền vững. Các dòng gạo thơm, gạo chất lượng cao, gạo hữu cơ và gạo phát thải thấp đang ngày càng được thị trường quốc tế đánh giá cao nhờ đáp ứng tốt xu hướng tiêu dùng mới.
Một tín hiệu tích cực là nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện đã chủ động đầu tư vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, liên kết sản xuất với hợp tác xã và áp dụng quy trình canh tác an toàn nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng quốc tế. Không ít doanh nghiệp cũng bắt đầu chú trọng hơn đến việc xây dựng thương hiệu riêng thay vì chỉ xuất khẩu dạng nguyên liệu như trước đây.
Với những tín hiệu khả quan từ quý II/2026, nhiều ý kiến kỳ vọng ngành gạo Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn phục hồi tích cực hơn sau thời gian dài biến động mạnh. Dù thách thức vẫn còn rất lớn, nhưng nếu tận dụng tốt cơ hội hiện nay để tái cơ cấu theo hướng chất lượng và bền vững, hạt gạo Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu trong những năm tới.
Nguồn: AN NINH THỦ ĐÔ – CƠ QUAN CỦA CÔNG AN THÀNH PHỐ HÀ NỘI – CHUYÊN TRANG CỦA BÁO CAND. Giấy phép hoạt động báo chí số 08/GP-BTTTT, ngày 5/1/2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông.
Xem thêm: VIỆT NAM ĐẠT THỎA THUẬN XUẤT KHẨU 1.5 TRIỆU TẤN GẠO VỚI PHILIPPINES
