Ngành lúa gạo Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn khi chi phí vận chuyển và logistics tăng mạnh, trong khi thị trường tiêu thụ lại có dấu hiệu chững lại do nguồn cung toàn cầu dư thừa. Điều này đang tạo áp lực lớn lên chuỗi sản xuất – xuất khẩu gạo, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nơi được xem là “vựa lúa” của cả nước.
I – Chi phí logistics tăng gây áp lực cho doanh nghiệp
Theo các doanh nghiệp trong ngành, chi phí logistics thời gian gần đây tăng mạnh đã khiến hoạt động xuất khẩu gạo gặp nhiều khó khăn. Cước vận chuyển nội địa đã tăng khoảng 1 USD/tấn, trong khi cước tàu biển đi các thị trường nhập khẩu lớn như Philippines tăng thêm 10 – 15 USD/tấn.
Bên cạnh đó, chi phí dịch vụ cảng, bao bì và các dịch vụ liên quan cũng liên tục điều chỉnh tăng. Một số doanh nghiệp cho biết cước vận chuyển từ nhà máy ở miền Tây đến các địa phương khác tăng 20 – 40%, còn chi phí vận chuyển lúa từ vùng nguyên liệu về nhà máy tăng khoảng 10 – 20%.
Ngoài ra, tình hình bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông cũng ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển. Một số hãng tàu quốc tế đã tạm dừng hoặc điều chỉnh tuyến vận chuyển, khiến doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với nguy cơ giao hàng chậm hoặc chi phí tăng cao.
II – Thị trường tiêu thụ chững lại, giá lúa giảm
Trong khi chi phí sản xuất và vận chuyển tăng, thị trường tiêu thụ gạo lại có dấu hiệu giảm nhiệt do nguồn cung thế giới dồi dào. Điều này khiến giá lúa tại nhiều địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long giảm xuống mức thấp trong thời gian gần đây.
Hiện lúa tươi như OM18 và Đài Thơm 8 được thương lái thu mua tại ruộng chỉ khoảng 5.500 – 5.600 đồng/kg, thấp nhất trong nhiều tháng qua.
Theo thống kê của cơ quan hải quan, trong hai tháng đầu năm 2026 Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,27 triệu tấn gạo, đạt giá trị hơn 594 triệu USD. Dù sản lượng xuất khẩu tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng giá trị lại giảm gần 12%, do giá gạo xuất khẩu bình quân giảm xuống còn khoảng 466,5 USD/tấn.
III – Áp lực lớn khi vụ lúa đông xuân vào cao điểm
Hiện vụ lúa đông xuân 2025 – 2026 tại Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào giai đoạn thu hoạch rộ, với khoảng 1 triệu ha lúa cần thu hoạch và sản lượng ước tính khoảng 6,7 triệu tấn lúa cần tiêu thụ.
Trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó và chi phí gia tăng, việc tiêu thụ lượng lúa lớn này đang tạo áp lực lớn cho thị trường trong nước. Nếu không có giải pháp điều tiết phù hợp, nguy cơ giá lúa tiếp tục giảm là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
IV – Cần giải pháp hỗ trợ thu mua và ổn định thị trường
Trước tình hình trên, Chính phủ đã yêu cầu các bộ ngành nghiên cứu giải pháp giảm chi phí logistics và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Đồng thời, các cơ quan chức năng cũng được chỉ đạo xây dựng kế hoạch mua dự trữ lúa gạo quốc gia nhằm ổn định thị trường.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo trong thời điểm thu hoạch rộ.
Theo các chuyên gia ngành lúa gạo, việc tăng cường tạm trữ sẽ giúp tránh tình trạng lượng lúa gạo lớn cùng lúc đưa ra thị trường, qua đó góp phần ổn định giá và đảm bảo lợi ích cho nông dân.
V – Hướng đi bền vững cho ngành lúa gạo
Trong dài hạn, ngành lúa gạo Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm chi phí trong chuỗi logistics. Việc xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, cùng với áp dụng các mô hình canh tác bền vững, sẽ là chìa khóa giúp ngành gạo Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Nguồn: Tạp chí UBND TPHCM – Kinh tế Sài Gòn online, Giấy phép hoạt động số 133/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 2/3/2021.(https://thesaigontimes.vn/nganh-gao-ganh-ap-luc-kep-chi-phi-len-thi-truong-xuong/).
