Bệnh cháy bìa lá do vi khuẩn là một trong những bệnh hại nguy hiểm trên cây lúa, có thể gây giảm năng suất đáng kể nếu không được phát hiện và phòng trị kịp thời. Trong điều kiện thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao như ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, bệnh thường bùng phát mạnh, làm bộ lá đòng cháy khô và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình nuôi hạt.
I – Tác nhân gây bệnh
Bệnh cháy bìa lá do vi khuẩn Xanthomonas oryzae pv. oryzae gây ra, ký chủ chính là cây lúa. Vi khuẩn có thể tồn tại trong tàn dư cây trồng, trong đất, rơm rạ hoặc trên hạt giống, sau đó lây lan sang ruộng lúa khi gặp điều kiện thuận lợi.
II – Nguyên nhân làm bệnh phát sinh
Một số yếu tố phổ biến làm bệnh cháy bìa lá phát triển mạnh gồm:
-
Thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao kéo dài.
-
Lá lúa bị tổn thương do gió mạnh, sâu bệnh hoặc va chạm cơ học.
-
Nguồn nước trong ruộng mang mầm bệnh từ ruộng lân cận.
-
Vi khuẩn tồn tại trong đất, rơm rạ hoặc hạt giống chưa xử lý.
-
Sạ lúa với mật độ quá dày, ruộng thiếu thông thoáng.
Những điều kiện này tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập và phát triển nhanh trên ruộng lúa.
III – Ba dạng triệu chứng điển hình
Bệnh cháy bìa lá thường biểu hiện qua ba dạng triệu chứng chính:
Cháy bìa lá:
Vết bệnh xuất hiện cách chóp lá khoảng vài centimet, ban đầu là các sọc dài dọc theo mép lá. Sau đó vùng bệnh chuyển sang màu vàng nhạt rồi lan rộng xuống phần bẹ lá. Lá bị khô, cháy và cuộn lại khi bệnh nặng.
Héo xanh:
Lá lúa chuyển sang màu xám nhạt, mất nước và gục xuống. Lá cuộn dọc theo gân chính, làm cây suy yếu nhanh chóng.
Vàng lá:
Lá non có biểu hiện vàng nhạt hoặc xuất hiện sọc vàng, trong khi các lá già phía dưới vẫn giữ màu xanh bình thường.
IV – Giai đoạn bệnh phát tán mạnh
Bệnh cháy bìa lá có thể xuất hiện trong suốt chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, từ giai đoạn mạ đến khi lúa chín. Tuy nhiên, bệnh gây hại nặng nhất ở giai đoạn cuối đẻ nhánh đến làm đòng.
Triệu chứng thường rõ rệt khi cây lúa bước vào các giai đoạn:
-
Cháy bìa lá: giai đoạn lúa trổ – mạ.
-
Héo xanh: sau khi cấy khoảng 1 – 2 tuần.
-
Vàng lá: giai đoạn lúa trưởng thành, khoảng 20 – 30 ngày sau cấy.
Nếu không được kiểm soát sớm, bệnh có thể làm suy giảm bộ lá đòng – Bộ phận quyết định phần lớn năng suất và chất lượng hạt.
V – Giải pháp kiểm soát vi khuẩn hiệu quả
Để hạn chế bệnh cháy bìa lá, nông dân cần áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp như:
-
Sử dụng giống lúa khỏe, sạch bệnh.
-
Sạ với mật độ hợp lý, tránh ruộng quá dày.
-
Quản lý nước và dinh dưỡng cân đối, hạn chế bón thừa đạm.
-
Chủ động phun phòng bằng các chế phẩm sinh học khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho bệnh phát triển.
Trong đó, sản phẩm sinh học STARGOLG 5SL được nhiều nhà vườn lựa chọn nhờ khả năng kiểm soát vi khuẩn gây bệnh hiệu quả. Sản phẩm có tính sát khuẩn mạnh, giúp bảo vệ bộ lá lúa, hạn chế cháy bìa lá và giữ lá đòng xanh khỏe trong giai đoạn quyết định năng suất.
STARGOLG 5SL được đánh giá an toàn cho người sử dụng và môi trường, phù hợp với quy trình sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP và phục vụ xuất khẩu.
Liều lượng:
Pha 25 – 30 ml cho bình 25 lít nước, hoặc pha chai 250 ml cho khoảng 200 lít nước để phun đều trên ruộng lúa khi bệnh mới xuất hiện hoặc khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
VI – Chủ động phòng bệnh để bảo vệ năng suất
Việc theo dõi ruộng lúa thường xuyên, phát hiện sớm triệu chứng và áp dụng biện pháp phòng trừ kịp thời là yếu tố then chốt giúp hạn chế thiệt hại do bệnh cháy bìa lá. Khi bộ lá đòng được bảo vệ tốt, cây lúa sẽ quang hợp mạnh, nuôi hạt tốt và góp phần đảm bảo năng suất cuối vụ.
Biên soạn: K.S Trần Thị Kim Ngân
